De totale oppervlakte van de gemeente Wieringen bedraagt ± 16.900 ha. met een totaal van ruim 8.700 inwoners.
Wieringen kent diverse woonkernen en trekpleisters:
Afsluitdijk
Afsluitdijk
In 1927 werd begonnen met de aanleg van de Afsluitdijk. Op 28 mei 1932, ruim vijf jaar na het begin van de werkzaamheden, werd het laatste gat in de dijk gesloten. Op de plaats van het laatste sluitgat staat nu een uitkijktoren met daarop de bekende spreuk: "Een volk dat leeft bouwt aan zijn toekomst". Het afwerken van de dijk duurde nog tot januari 1933.
De Afsluitdijk is onder andere belangrijk voor de waterhuishouding in Nederland. Uitwateringssluizen zijn nodig om een teveel aan water te kunnen spuien. Ook voor de vistand zijn de uitwateringssluizen van groot belang.
De Afsluitdijk is voor het wegverkeer erg belangrijk als verbinding tussen Friesland en Noord-Holland, zeker economisch gezien. Een viertal draaibruggen zorg ervoor dat het scheepvaartverkeer de Afsluitdijk kan passeren. De dijk en de directe omgeving daarvan zijn een toeristische trekpleister geworden die veel bezoekers, uit binnen- en buitenland, trekt.
Meer informatie over de Afsluitdijk kunt u vinden op: http://www.afsluitdijk.org/ of http://www.afsluitdijk.net/
foto`s: een impressie van het sluiten van de Afsluitdijk
Het Amstelmeer, gelegen aan de westzijde van Wieringen, is een prachtig recreatiegebied. Aan de noord-oostzijde van het Amstelmeer ligt het Lutjestrand; dit is de uitvalsbasis voor de windsurfers ook zijn hier twee strandjes om te zonnen en te zwemmen.
Vanuit de haven van De Haukes werd vroeger de verbinding met de vaste wal onderhouden. Nu is het de thuishaven van de watersportvereniging Amstelmeer en de Marine watersportvereniging.
Het Amstelmeer wordt aan de noordkant begrensd door de Amsteldiepdijk (de Korte Afsluitdijk). Deze dijk werd gesloten op 31 juli 1924, wat het einde van het eiland Wieringen betekende. Problemen bij de aanleg (verzakking door veenlagen in de ondergrond) deden een nieuw moerasnatuurgebiedje aan de binnenzijde van de dijk ontstaan.
Het grootste dorp op Wieringen is Hippolytushoef.
In Hippolytushoef staat het gemeentehuis maar ook voorzieningen als de bibliotheek en het zwembad. Meer informatie over het voorzieningenniveau op Wieringen op de pagina Wieringen nu of in de gemeentegids (verkrijgbaar bij het gemeentehuis).
De Hippolytuskerk ligt op een kunstmatige hoogte in het midden van het dorp. De basis van de toren dateert uit de 13e eeuw (tufsteen) en werd in de 15e eeuw (baksteen) verhoogd en van een gemetselde spits voorzien. Het oorspronkelijke romaanse of vroeg-gotische schip van de kerk is in 1674 door een orkaan verwoest. In het na deze ramp herbouwde schip werden gebrandschilderde ramen geplaatst. Van deze ramen (vervaardigd in 1676) is alleen die van het Noorderkwartier bewaard gebleven. De kerk is vanaf het begin van de 14e eeuw gewijd geweest aan de kerkvader Hippolytus.
De kerk wordt regelmatig gebruikt voor culturele evenementen.
Verder staan in Hippolytushoef de Doopsgezinde vermaning, een kerkje uit 1861, en de Rooms-katholieke kerk uit 1868.
Vroeger was Wieringen vier korenmolens en acht watermolens rijk. Dankzij de medewerking van de plaatselijke bevolking kan de vereniging De Wieringer molens de twee resterende korenmolens in bedrijf houden. Korenmolen De Onderneming vindt u in Hippolytushoef.
Museum Allerhande aan de rand van Hippolytushoef is gehuisvest in een 100 jaar oude boerderij en dankt zijn naam aan de unieke verzameling van oude gereedschappen, blikken en vele andere voorwerpen uit grootmoederstijd.
Den Oever is het een na grootste dorp op Wieringen. Vanwege zijn ligging aan het begin van de Afsluitdijk is Den Oever ook het bekendste dorp van Wieringen. Verder is Den Oever natuurlijk bekend om zijn havens.
Veel informatie over Wieringen kunt u nu vinden in het Viking Informatie Centrum aan de Havenweg te Den Oever. Hier kunt u normaliter ook de Vikingschatten, gevonden op Wieringen, bezichten. Momenteel zijn deze echter uitgeleend aan het Centraal Museum Utrecht.
Vroeger was Wieringen vier korenmolens en acht watermolens rijk. Dankzij de medewerking van de plaatselijke bevolking kan de vereniging De Wieringer molens de twee resterende korenmolens in bedrijf houden. Korenmolen De Hoop vindt u in Den Oever.
Oorspronkelijk was Oosterland het meest oostelijke dorp op Wieringen. Hoewel het eiland door zijn stevige ondergrond nooit is gaan wandelen groeide het eiland aan de oostkant wel telkens aan. Het kerkdorp Oosterland zal dan oorspronkelijk ook wel een aanleg plaats hebben gehad, maar "de oever" kwam steeds verder weg te liggen. Ergens in de 14e/15e eeuw is men zich ook op De(n) Oever gaan vestigen en is het gelijknamige havendorp ontstaan.
In Oosterland staat de Michaëlskerk.
Het huidige tufstenen kerkgebouw dateert uit het begin van de 12 e eeuw en is een voorbeeld van de Romaanse bouwstijl.Tijdens de restauratie in de jaren negentig werden in het koor van de kerk sporen van een houten kerkje uit de 9e of 10e eeuw gevonden. In de gereconstrueerde crypte van de Michaëlskerk bevinden zich nog een gemetselde tufstenen sarcofaag uit d 10e eeuw en drie bontzandstenen sarcofagen uit de 12e / 13e eeuw, afkomstig uit het kerkhof bij de kerk.
De Michaëlskerk wordt door de Culturele Kring Wieringen gebruikt als tentoonstellingsruimte voor beeldende kunst en als concertzaal; daarnaast is het ook de thuisbasis voor het Oecumenisch Centrum Michaëlskerk.
De voormalige pastorie van de Michaëlskerk was de verblijfplaats van de Duitse kroonprins, Friedrich Wilhelm von Hohenzollern, die hier tussen 1918 en 1923 in ballingschap verbleef. De Duitse keizer en zijn familie kregen na de Eertse Wereldoorlog asiel in Nederland. De keizer verbleef in Doorn en zijn zoon Wilhelm werd verbannen naar Wieringen.
De quarantaine ontleent zijn naam aan een inrichting van de Marine, waar in de 19e eeuw zieke schepelingen en besmette goederen in quarantaine werden gehouden, op Wieringen ook wel aangeduid als "de pesthuizen". In 1876 / 1877 zijn de houten gebouwen gesloopt en vervangen door een kruitmagazijn, werkplaatsen en een aantal huizen. Tijdens de aanleg van de "korte Afsluitdijk" is het complex opgeheven.
Op de buitenzijde van de dijk bij de Quarantaine staat een prachtig klein peilschaalhuisje, daterend uit 1919. Een tiental meters uit de kust staat een bijbehorende houten constructie met daarop een blauw geëmailleerde peilschaal. Binnen het peilschaalhuisje bevindt zich nog de vlotterinstallatie waarmee het waterpeil werd vastgesteld. Middels dergelijke peilschaalhuisjes (op de haven van Den Oever staat nog een voorbeeld in dezelfde stijl) werd aan het begin van de 20e eeuw de waterstand gecontroleerd ten behoeve van de dijkbewaking.
Op een kleine ronde heuvel (waarschijnlijk door mensenhanden vervaardigd) ligt het kerkhof van Stroe, Strude geheten in de goederenlijst van de Utrechtse Maartenskerk. Hier lagen aan het begin van de 10e eeuw 72 boerderijen, toebehorend aan de kerken van Utrecht en Luik, de kloosters van Fulda, Echternach en Werden en aan de koning.
Op het kerkhof heeft een tufstenen kerkje gestaan dat waarschijnlijk in dezelfde periode gebouwd is als de Michaëlskerk (begin 12e eeuw), maar dat mogelijk net als de kerk van Oosterland een eenvoudige houten voorloper heeft gehad.
Op het kerkhof van Stroe liggen ondermeer de gebroeders Lont begraven. Jan Lont was de laatste bewoner van de grote boerderij die even verderop langs de Stroeërweg staat en nu als museumboerderij nog steeds zijn naam draagt.
Op Stroe heeft ook een doopsgezinde "kerk" gestaan. Hoewel doopsgezinde kerken over het algemeen "vermaningen" worden genoemd, werd op Wieringen altijd van een "vergaderplaats" gesproken. Het gebouw had ook geen kerkelijke uitstraling maar zag eruit als een Wieringerboerderij. Deze werd gebouwd in 1738. In 1933 is het gebouw door brand verwoest.
Wieringer Eiland Mseum "Jan Lont" is een museum in een boerderij van het originele Wieringer type. De boerderij dateert van 1854 en is in redelijk oorspronkelijke staat bewaard gebleven.
Kenmerken van het Wieringer type zijn: het buitenschoorsteentje (darskschoorstien), het rieten dak met een deel pannen en het "uutlid" (de ruimte onder het aflopende dak van de centrale stolp, naast het "wagenstik"). Zeer fraai is ook de betegelde wand in het voorhuis. In het museum zijn gebruiksvoorwerpen en landbouwgereedschappen te zien zoals die rond 1900 werden gebruikt.
Het boerenbedrijf op Wieringen werd in die tijd aangevuld met zeegraswinning en visserij. Daarom zijn ook deze onderwerpen vertegenwoordigd in de tentoonstelling.
Wieringer Eiland Museum "Jan Lont" geeft een verrassende kijk op het leven op het eiland dat Wieringen ooit was!
Voor de aanleg van de Zuiderzeewerken was De Haukes de belangrijkste haven van Wieringen. Hier legde ook de handels- en postboot aan. In plaats van een steiger gebruikte men in De Haukeshaven een "wierhoofd" (een dam bekleed met geperst zeegras) als aanlegplaats. Ook elders aan de zuidkust van Wieringen lagen dergelijke wierhoofden. De Haukeshaven is nu een jachthaven voor de watersporters op het aangrenzende Amstelmeer.
Op een van de mooiste punten van Westerland, met uitzicht over het Amstelmeer, ligt villa Waterkeer. Dit was het tijdelijk onderkomen van ir. Lely ten tijde van de Zuiderzeewerken.
De Nicolaaskerk in Westerland ligt op een verhoogd kerkhof. De huidige kerk is in 1828 in de plaats gekomen van het oorspronkelijke romaanse kerk die vermoedelijk uit de 12e / 13e eeuw dateerde. De toren stamt grotendeels nog wel uit de 16e eeuw. De klok is tijdens de Tweede Wereldoorlog uit de toren verwijderd, maar werd na de oorlog onbeschadigd teruggevonden. Ten westen van de Nicolaaskerk lag in de 18e eeuw het Galgenveld, waar men de doodstraf door ophanging voltrok.
